Nachtelijk bedplassen bij meisjes vs jongens verschil in frequentie
Stel je voor: je kind wordt wakker en het bed is weer nat. Herkenbaar? Nachtelijk bedplassen, in medische taal enuresis nocturna, is iets waar veel gezinnen mee te maken krijgen.
Het is vaak een bron van frustratie, maar vooral ook van schaamte voor het kind zelf.
Toch is het goed om te weten dat dit bij jonge kinderen heel normaal is. Het is geen kwestie van luiheid of opstandigheid. In dit artikel duiken we in de wereld van het bedplassen. We kijken naar de verschillen tussen meisjes en jongens, de oorzaken en wat je als ouder kunt doen.
Is bedplassen eigenlijk normaal?
Ja, dat is het. Zeker bij hele jonge kinderen.
De meeste kinderen leren hun blaas onder controle te krijgen overdag, maar ’s nachts duurt dit langer. Het lichaam moet namelijk een hormoon aanmaken (ADH) dat ervoor zorgt dat de nieren ’s nachts minder urine produceren. Bij sommige kinderen duurt het even voordat dit systeem op gang komt.
Rond de leeftijd van 8 jaar stopt het bedplassen meestal vanzelf. Toch plast nog ongeveer 15% van de kinderen tussen de 5 en 6 jaar weleens per week in bed.
Het is dus niets om je voor te schamen, maar het kan wel vervelend zijn voor het sociale leven van je kind. Denk aan logeren of op vakantie gaan.
Waarom plast een kind in bed?
Veel ouders denken dat bedplassen komt door emotionele problemen, maar dat is zelden het geval. Het is meestal een fysiek dingetje. De oorzaken zijn vaak een combinatie van factoren.
1. Genetische aanleg
Hier zijn de belangrijkste: Als jij of je partner vroeger ook in bed plaste, is de kans groter dat je kind dit ook doet.
2. De blaas en de slaap
Onderzoek toont aan dat bij ruim 77% van de kinderen die bedplassen, een van de ouders dit ook had. Het zit dus vaak in de genen.
Sommige kinderen hebben een blaas die nog niet zo groot is. Ze kunnen de urine van een hele nacht niet goed vasthouden. Andere kinderen hebben een overactieve blaasspier; deze spier kan ongemerkt samentrekken waardoor het kind plast.
3. Hormonen en productie
Maak je je zorgen en vraag je je af bij een kind van zes dat nog elke nacht bedplast wanneer ingrijpen nodig is?
Daarnaast slapen kinderen die bedplassen vaak heel diep. Ze worden niet wakker van het seintje dat hun blaas vol is. Normaal gesproken maakt het lichaam ’s nachts een hormoon aan (ADH) dat de urineproductie remt. Bij sommige kinderen is de aanmaak van dit hormoon ’s nachts nog niet optimaal, waardoor ze meer urine produceren dan hun blaas aankan.
Veelvoorkomend bij jongens of meisjes?
Hier is een duidelijk verschil te zien. Bedplassen komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes.
Onderzoek laat zien dat ongeveer twee op de drie kinderen die regelmatig in bed plassen, jongens zijn.
- Anatomie: De urinewegen bij jongens en meisjes zijn verschillend. Sommige onderzoekers denken dat de bouw van de urinewegen bij jongens vatbaarder maakt voor deze aandoening.
- Ontwikkeling: Over het algemeen ontwikkelen meisjes zich vaak iets sneller dan jongens. Dit kan ook gelden voor de zenuwbanen die de blaas besturen.
- Blaascapaciteit: Sommige studies suggereren dat jongens gemiddeld een iets kleinere blaascapaciteit hebben in relatie tot hun lichaamsgrootte, al is dit verschil klein.
Bij meisjes is dit ongeveer één op de twee. De verhouding is dus ongeveer 2:1 in het voordeel van de meisjes (of eigenlijk nadeel voor de jongens). Waarom dit verschil bestaat, is niet honderd procent zeker, maar er zijn een paar goede theorieën:
De frequentie neemt overigens af naarmate het kind ouder wordt. Na de puberteit is bedplassen bijna altijd verdwenen.
Hoe kun je bedplassen behandelen?
Er zijn verschillende methoden om bedplassen aan te pakken. De keuze hangt af van de oorzaak en tot welke leeftijd bedplassen normaal is.
Plaswekker-training
Het doel is altijd om het kind te helpen droog te worden zonder druk of schaamte. Dit is de meest effectieve behandeling op de lange termijn. Het kind draagt een speciale onderbroek met een sensor.
Medicatie
Zodra er een druppel urine de sensor raakt, gaat er een alarm af. Het kind wordt wakker en moet dan het bed uit om de blaas leeg te maken op het toilet.
Dit traint het brein om het signaal van een volle blaas te herkennen.
Opbouwen van de blaas
Succespercentages liggen rond de 70%. Er bestaat een medicijn (Desmopressine) dat de urineproductie ’s nachts vermindert. Dit is handig voor logeerpartijtjes of vakanties, maar het is geen langetermijnoplossing. Het stopt het probleem vaak tijdelijk, maar na stoppen kan het bedplassen terugkomen.
Door overdag voldoende te laten drinken en de plasinterval te vergroten, kan de kleine blaascapaciteit bij bedplassen langzaam vergroten. Ook het zogenaamde ‘plaswekker’-schema, waarbij het kind op vaste tijden wordt gewekt om te plassen, kan helpen, al is dit wel intensief voor de ouders.
Wat kun je als ouder doen?
Hoe je met bedplassen omgaat, is minstens zo belangrijk als de behandeling zelf. Het draait allemaal om geduld en steun.
- Straf heeft geen zin: Bedplassen is nooit een kwestie van stout zijn. Straf leidt alleen maar tot meer spanning en schaamte, wat het probleem kan verergeren.
- Blijf positief: Prijs je kind voor elke droge nacht, hoe klein die ook is. Een stickerkaart kan hierbij helpen.
- Voorkom schaamte: Zorg dat je kind weet dat het niet de enige is. Er zijn veel kinderen die dit hebben.
- Praktische maatregelen: Gebruik een matrasbeschermer en zorg dat er schone kleding klaarligt. Zo wordt het ochtendritueel minder stressvol.
- Vochtinname: Laat je kind overdag genoeg drinken, maar beperk de hoeveelheid vocht in de uren voor het slapen. Ook het vermijden van cafeïne (frisdrank) en zout voedsel ’s avonds kan helpen.
Wanneer naar de huisarts?
Hoewel bedplassen vaak vanzelf overgaat, is het verstandig om een arts te raadplegen als:
- Het kind ouder is dan 7 jaar en nog regelmatig in bed plast.
- Er plotseling sprake is van bedplassen bij een kind dat al lang droog was (terugval).
- Je kind ook overdag plast of pijn heeft bij het plassen.
Samenvatting van de cijfers
Om een duidelijk beeld te geven, hier nog even de feiten op een rij:
- Prevalentie: Ongeveer 15% van de 5- tot 6-jarigen plast weleens in bed.
- Verdeling jongens vs meisjes: Jongens plassen vaker in bed (ongeveer 2 op de 3 gevallen).
- Genetische factor: Bij 77% van de kinderen met bedplassen heeft een ouder dit ook gehad.
- Succes plaswekker: Ongeveer 70% van de kinderen wordt droog met een plaswekker.
Bedplassen is dus een normaal, maar soms lastig onderdeel van opgroeien. Met de juiste informatie, een beetje geduld en veel steun, komt er vanzelf een droge nacht.
Veelgestelde vragen
Komt bedplassen vaker voor bij jongens of meisjes?
Bedplassen komt vaker voor bij jongens dan bij meisjes, zo blijkt uit onderzoek. Ongeveer twee op de drie kinderen die regelmatig in bed plassen zijn jongens.
Hoe vaak plast een kind 's nachts?
Het is belangrijk om te onthouden dat dit een normaal onderdeel is van de ontwikkeling en meestal vanzelf verdwijnt.
Waarom plassen jongens minder dan meisjes?
Ongeveer 15% van de kinderen tussen de 5 en 6 jaar plast één of meer keren per week in bed. Hoewel dit vervelend kan zijn, is het vaak een tijdelijk probleem dat meestal vanzelf verdwijnt naarmate het kind ouder wordt en zijn blaas beter controleert. Het is belangrijk om je kind te steunen en te laten weten dat het niet erg is.
Waarom komt het zo vaak voor dat jongens in bed plassen?
Er is geen eenduidig antwoord op deze vraag, maar onderzoek suggereert dat vrouwen een iets kleinere functionele blaascapaciteit kunnen hebben, waardoor ze vaker moeten plassen dan mannen. Daarnaast kunnen jongens een betere controle hebben over hun blaas door een langere urinebuis en de aanwezigheid van de prostaat.
Waarom plast mijn 9-jarige zoon nog steeds in bed?
Verschillende factoren kunnen bijdragen aan bedplassen bij jongens, zoals een kleinere blaas die nog niet volledig ontwikkeld is, diep slapen waardoor ze het seintje van een volle blaas niet herkennen, of stress en angst. Verstopping kan ook een rol spelen, dus het is belangrijk om dit te overwegen. Oudere kinderen die nog in bed plassen, slapen vaak erg vast, waardoor de signalen van een volle blaas niet sterk genoeg zijn om ze wakker te maken. Sommige kinderen hebben een kleine blaas of produceren niet genoeg van het hormoon vasopressine, dat de urineproductie tijdens de slaap vermindert. Het is belangrijk om geduldig te zijn en te ondersteunen.