Blaasontsteking vs bedplassen hoe zie je het verschil

Lieke de Vries

Expert in kinderlijk bedplassen

Een ongelukje in bed. Het is een scenario waar veel ouders en kinderen mee worstelen.

Het kan frustrerend, verwarrend en soms zelfs een beetje gênant zijn. Maar hoe weet je nu eigenlijk of het gaat om een onschuldig nachtelijk ongelukje – oftewel bedplassen – of dat er meer aan de hand is, zoals een pijnlijke blaasontsteking?

Hoewel de symptomen soms overlappen, zijn het twee totaal verschillende dingen met verschillende oorzaken en oplossingen. Laten we het samen uitzoeken, zonder moeilijke woorden, maar wel scherp en duidelijk.

Wat is een blaasontsteking eigenlijk?

Een blaasontsteking, medisch bekend als een urineweginfectie, is eigenlijk wat de naam al zegt: een irritatie of ontsteking van de blaas.

Meestal wordt dit veroorzaakt door bacteriën die via de plasbuis de blaas binnenkomen. Het is vervelend, pijnlijk en het kan zomaar ineens opduiken.

De klassieke symptomen van een blaasontsteking

Hoewel het bij volwassenen vaak voorkomt, kunnen ook kinderen er last van hebben. Vooral meisjes lopen een groter risico omdat hun plasbuis korter is, waardoor bacteriën sneller de blaas kunnen bereiken. Jongens kunnen het ook krijgen, zeker als ze nog niet besneden zijn of als er een afwijking aan de urinewegen is. Het is belangrijk om dit serieus te nemen, want een onbehandelde infectie kan oplopen tot de nieren, wat weer voor meer complicaties zorgt.

• Pijn of branderigheid: Een scherp gevoel of brandend sensation tijdens het plassen. Dit is vaak het eerste teken.
• Frequente aandrang: Het gevoel dat je constant moet plassen, ook al komt er maar een klein beetje uit.
• Pijn in de onderbuik: Een zeurende pijn net boven het schaambeen.
• Onvermogen om de blaas leeg te maken: Het gevoel dat je blaas nog vol is, zelfs nadat je net geweest bent.
• troebele urine: De urine kan er anders uitzien of ruiken dan normaal.
• Koorts: Als de infectie heftiger is of de nieren bereikt, kan er koorts optreden. Bij kinderen is een hoge temperatuur vaak een duidelijk signaal dat er iets mis is.

Om te bepalen of het om een blaasontsteking gaat, moet je letten op specifieke signalen.

Het zijn vaak niet alleen maar plasproblemen, maar ook pijnsignalen. Denk aan: Als je deze symptomen herkent, is het verstandig om een huisarts te raadplegen. Een urineonderzoek kan snel duidelijkheid geven.

Wat is bedplassen (enuresis)?

Bedplassen, oftwel enuresis, is het ongewild verliezen van urine tijdens de slaap. Dit gebeurt meestal bij kinderen die al wel zindelijk zijn overdag, maar ’s nachts nog niet de controle hebben over hun blaas. Hoewel het vaak gezien wordt als een fase, kan het voor het kind en de ouders best belastend zijn.

Het is belangrijk om te weten dat bedplassen geen kwestie is van luiheid; het is vaak een combinatie van fysieke en psychologische factoren.

Oorzaken van bedplassen

Bij bedplassen is er geen sprake van een infectie. Het lichaam geeft ’s nachts niet het juiste seintje aan de hersenen dat de blaas vol is, of de blaas is te actief tijdens de slaap.

Waarom plast een kind ’s nachts in bed? De redenen kunnen divers zijn: hoelang bedplassen normaal is, komt vaker voor dan je denkt. Bij ongeveer 10% van de 7-jarigen is dit nog steeds aan de orde. Het is dus niets om je voor te schamen.

• Ontwikkeling: Soms is het zenuwstelsel nog niet helemaal volgroeid. Het signaal “blaas vol” wordt ’s nachts niet goed doorgestuurd naar de hersenen.
• Erfelijkheid: Als beide ouders vroeger bedplassen, is de kans groot dat het kind dit ook heeft. Het zit vaak in de genen.
• Psychische factoren: Stress, spanningen of grote veranderingen in het leven (zoals een verhuizing, een nieuwe school of een scheiding) kunnen bedplassen triggeren of verergeren.
• Overactieve blaas: De blaas trekt zich ’s nachts samen terwijl hij eigenlijk vol moet blijven.
• Diepe slaap: Sommige kinderen slapen zo diep dat ze de aandrang niet voelen.
• Medische oorzaken: Hoewel zeldzaam, kunnen soms schildklierproblemen of slaapapneu een rol spelen.

Het verschil tussen een blaasontsteking en bedplassen

Hoewel beide situaties te maken hebben met urineverlies of plasproblemen, zijn de onderliggende mechanismen heel anders. Het grootste verschil zit ‘m in de pijn en het tijdstip. Een blaasontsteking voelt vaak pijnlijk aan, zowel overdag als ’s nachts.

Het kind zal klagen over een branderig gevoel of buikpijn. Bedplassen daarentegen gebeurt vaak pijnloos; het kind merkt het pas als het wakker wordt en een nat bed voelt.

Een ander belangrijk verschil is de aanwezigheid van koorts. Bij een blaasontsteking kan koorts opspelen, terwijl dit bij puur bedplassen meestal niet het geval is (tenzij er sprake is van een bijkomende infectie). Om het verschil scherp te zien, kun je de volgende punten afvragen:

De checklist: Hoe weet je het zeker?

• Is er pijn bij het plassen? Ja? Dan wijst dit sterker op een blaasontsteking.
• Is het kind overdag zindelijk? Ja? Dan is het vaak nachtelijk bedplassen en geen structurele blaasontsteking.
• Is er sprake van koorts of buikpijn? Ja? Dan is een bezoek aan de dokter nodig voor een urinetest.
• Gebeurt het alleen ’s nachts? Ja? Dan is het waarschijnlijk primair bedplassen (enuresis nocturna).

Behandeling: Hoe pak je het aan?

De behandeling hangt volledig af van de diagnose. Wat werkt voor een blaasontsteking, werkt niet voor bedplassen en andersom.

Behandeling van een blaasontsteking

Bij een bacteriële blaasontsteking is de behandeling meestal vrij rechttoe rechtaan. De huisarts schrijft antibiotica voor om de bacteriën te doden. Belangrijk is om de kuur altijd af te maken, ook als de klachten eerder verdwijnen. Daarnaast is veel drinken essentieel.

Water helpt de blaas te spoelen en de bacteriën sneller af te voeren. Pijnstillers zoals paracetamol kunnen helpen tegen de pijn en het ongemak.

Behandeling van bedplassen

In zeldzame gevallen, als de ontsteking terugkomt, kan een kinderarts verder onderzoek doen.

Bedplassen vraagt om een andere aanpak. Het is vaak een kwestie van geduld en training. Enkele effectieve methoden zijn:

• Plaswekker: Dit is een effectief hulpmiddel. Een sensor in het broekje detecteert vocht en geeft een signaal (geluid of trilling) zodra het kind begint te plassen. Zo leert het kind de blaas leeg te maken op het toilet in plaats van in bed.
• Strakke drinkroutine: Veel drinken is goed, maar het is verstandig om ’s avonds na een bepaalde tijd minder te drinken. Laat het kind voor het slapen altijd nog even naar het toilet.
• Positieve benadering: Straf heeft geen zin. Gebruik een starenkaart of beloon het kind voor droge nachten. Dit vermindert de druk en schaamte.
• Medicatie: In sommige gevallen kan de arts medicijnen voorschrijven, zoals Desmopressine (Minrin). Dit remt de nachtelijke urineproductie. Dit is vaak een tijdelijke oplossing, bijvoorbeeld voor een logeerpartijtje of kamp.
• Blaastraining: overdag oefenen met het ophouden van de plas (tot een bepaalde tijd) kan de blaas capaciteit vergroten.

Wanneer moet je naar de dokter?

Hoewel bedplassen vaak vanzelf overgaat, zijn er signalen die om medische aandacht vragen. Twijfel niet om de huisarts te bellen als er sprake is van een urineweginfectie als oorzaak van plotseling bedplassen. De dokter kan een urinetest doen om een blaasontsteking uit te sluiten of doorverwijzen naar een kinderarts of uroloog voor langdurig bedplassen.

• Je kind plotseling weer bedplassen krijgt na een periode van droog zijn (dit kan wijzen op een blaasontsteking of diabetes).
• Er sprake is van pijn bij het plassen, koorts of bloed in de urine.
• Je kind overdag ook ongelukjes heeft.
• De klachten niet verminderen na het 6e levensjaar of de situatie zorgt voor veel stress.

Conclusie

Of het nu gaat om een pijnlijke blaasontsteking of een onschuldig nachtelijk ongelukje, het begrijpen van het verschil is de eerste stap naar de juiste oplossing. Een blaasontsteking vraagt om medische aandacht en antibiotica, terwijl bedplassen vaak vraagt om geduld, training en soms een plaswekker.

Onthoud dat beide problemen vaker voorkomen dan je denkt en dat er altijd iets aan te doen is.

Met de juiste aanpak en een luisterend oor groeit je kind hier vaak vanzelf overheen.